TÜRK BİLİMİ TÜRK DÜNYASI Türk dünyasının bilim yayını

Uluğ Bey (d. 1393 – ö. 1449)

TÜRK BİLİM DÜNYASININ YAYINLARI

SSCB posta pulu (1987)

Timur İmparatorluğu’nun 4. sultanı.Türk Matematikçi ve gökbilimci.

Timur’un erkek torunlarından hükümdar olanlardan birinin oğludur. 1393 yılında Sultaniye kentinde doğmuştur. Timur’un öldüğü sıralarda Uluğ Bey Semerkant’ta bulunuyordu. Maveraünnehir, Mirza Halil Sultan’ın saldırısı ve işgali üzerine babasının yanına gitmek zorunda kalmıştır. Babası buraları yeniden yönetimine alarak on altı yaşında olan Uluğ Bey’e yönetimini bırakmıştır. Uluğ Bey, bu tarihten sonra, hem hükümeti yönetmiş ve hem de öğrenimine devam etmiştir.

Uluğ Bey, bilgin ve olgun bir padişahtı. Boş zamanını kitap okumak ve bilginlerle ilmi konular üzerinde konuşmakla geçirirdi. Tüm bilginleri yöresinde toplamıştı. Uluğ Bey, dikkatlice okuduğu kitabı sözcüğü sözcüğüne hatırında tutacak kadar belleği vardı. Matematik ve astronomi bilgileri oldukça ileri düzeydeydi. Bir söylentiye göre, kendi falına bakarak, oğlu Abdüllatif tarafından öldürüleceğini görmüş ve bunun üzerine oğlunu kendisinden uzak tutmayı uygun görmüştür. Baba ile oğlu arasındaki bu soğukluk, Uluğ Bey’in küçük oğluna karşı olan yakınlığı ile daha da şiddetlenmiş ve sonunda Uluğ Bey’in korktuğu başına gelmiştir.

Çalışmaları

Uluğ Bey, Semerkant’ta bir medrese ve bir de rasathane yaptırmıştır. Kadı Zade bu medreseye başkanlık etmiştir. Rasathane için yörede bulunan tüm mühendis, alim ve ustaları Semerkant’a çağırmıştır. Kendisi için de bu rasathanede bir oda yaptırarak tüm duvar ve tavanları gök cisimlerinin manzaralarıyla ve resimleriyle süsletmişti. Rasathanenin yapım ve rasat aletleri için hiç bir harcamadan kaçınmamıştır. Bu gözlemevinde yapılan gözlemler, ancak on iki yılda bitirilebilmiştir.

Gözlemevinin yönetimini Bursalı Kadızade Rumi ile Cemşid’e vermiştir. Cemşid, gözlemlere başlandığı sırada ve Kadı Zade de gözlemler bitmeden ölmüştür. Gözlemevinin tüm işleri o zaman genç olan Ali Kuşçu’ya kalmıştır. Bu gözlem üzerine Uluğ Bey, ünlü Zeycini düzenlemiş ve bitirmiştir. Zeyç Kürkani veya Zeyç Cedit Sultani adı verilen bu eser, birkaç yüzyıl doğuda ve batıda faydalanılacak bir eser olmuştur. Zeyç Kürkani, bazı kimseler tarafından açıklanmış ve Zeyç’in iki makalesi 1650 yılında Londra’da ilk olarak basılmıştır. Avrupa dillerinin birçoğuna, çevrilmiştir. 1839 yılında cetvelleri Fransızca tercümeleriyle birlikte, asıl eser de 1846 yılında aynen basılmıştır.

Zeyç Kürkani’nin asıl kopyalarından biri Irak ve İran savaşlarından sonra Türkiye’ye getirilmiş ve halen Ayasofya kütüphanesindedir. Bir hile ile oğlu Abdüllatif tarafından 1449 yılında öldürülmüştür.

Uluğ Bey Rasathanesi

Uluğ Bey Rasathanesi’nin girişi, Semerkand

Uluğ Begin rasathanesi (

Uluğ Bey Rasathanesi, 1421yılında Timur İmparatorluğu’nun 4. sultanı Uluğ Bey  tarafından yaptırılan 3 katlı bir gözlem evidir. Rasathanede devrin ünlü astronomları Ali Kuşçu, Bursalı Kadızade Rui, Gıyaseddin Cemşi çağdaşları ile birlikte çalıştılar. Son kısımları 1449 yılında Uluğ Bey tarafından tamamlanan ve tarihe Uluğ Bey Ziyci olarak geçecek eseri bu rasathanede hazırladılar.

Uluğ Bey’in en büyük eseri, Semerkand Medresesi inşaasından kısa bir süre sonra Semerkant’ta yaptırdığı büyük rasathanedir ve dış görünümü gezel bir rasathanedir. Uluğ Bey Rasathanesi de denilen bu rasathane, Semerkant Medresesi’nde yapılan matematik ve astronomi çalışmalarını pratiğe uygulamak, sonuçlarını hazırlanacak bir eserle ilim dünyasına sunmak gayesiyle yapılmıştı.

Uluğ Bey, 1421’de yapımına başlanan rasathanenin inşaası bittikten sonra, rasathane müdürlüğü görevini, Gıyaseddin Cemşid’e verdi. Rasat ve hesaplama işlerini o idare ediyordu. Gıyaseddin 1429 yılında ölünce yerine Bursalı Kadızade Rumi görevlendirildi. Rumi’nin 1430 yılında ölümü üzerine rasathanenin müdürlüğüne, Kadızade’nin talebesi Ali Kuşçu getirildi.

Uluğ Bey Medresesi

Uluğ Beg Medrese iç görünüm

Uluğ Bey Medresesi, Timur İmparatorluğu’nun 4. sultanı Uluğ Bey tarafından Semerkant’da Rigestan Meydanının karşısında duran 1417 – 1420 yılları arasında yaptırılmış olan bir medresedir. Uluğ Bey Medresenin yanında bir de Rasathane’yi de yaptırmıştır. Uluğ Bey Medresesi 15. yüzyılda Ana Asya’nın en iyi ve en önemli bir Üniversitesidir.

Uluğ Bey 70′e yakın o zamanın ünlü bilginlerini Semerkant’a getirtir, bunlar arasında ünlü Matematikçi veGökbilimci Gıyaseddin Cemşidve Bursalı Kadızade Rumi de vardı. Medresenin eğitim ağırlığı Matematikve Gökbilim dalı idi.
Ünlü bilgin ve filozof Nureddin Abdurrahman Cami bu medresede eğitim görmüştür. Uluğ Bey ve Gıyaseddin Cemşid sayısal yöntemlerle çözdüğü kübik bir denklemin çözümü olarak göstererek çözdüğü Sin 1° = 0.017452406437283571 (şimdi Sin 1° = 0.017452406437283512820…..) sayısal çözümü hesapladılar.

  • Kübik denklemlerin doğru yaklaşık çözümleri için yöntemler,
  • Sekiz ondalık kesre kadar doğru olan kesin sinüs ve kosünüs tabloları,
  • Küresel trigonometri formülleri,

Ne yazık ki, Semerkand şehiri, bilimsel ve kültürel merkez olma özelliğini, Uluğ Bey’in ölümünden sonra kaybetmiş, gözlemevindeki ve medresedeki bilimsel faaliyetler onun ölümünden sonra durmuş ve konularında uzman olan kişiler Semerkand’ı terk etmişlerdir. Bu bilginlerin içerisinde en önemlisi Ali Kuşçu’dur.

Medrese’de 17. yüzyılın sonuna kadar İlahiyatla ilgili ders verildi, daha sonra Soyvetler birliği zamanında Buğday ambarı olarak kullanıldı ve tahrip gördü. 20. yüzyılın başlarında bazı bölümleri tekrar tamir edilip öğretime açıldı.

.

ULUĞ BEY MEDRESESİNİN PANORAMİK RESMİ İÇİN ADRESİ TIKLAYINIZ..

.http://marakanda.net.uz/ulugbek/Observatory_inet

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Popularity: 11% [?]

Leave a Reply

BİLGİ PAYLAŞTIKÇA DEĞERLENİR

 

Temmuz 2014
Pts Sal Çar Per Cum Cts Paz
« Haz    
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031  

ilgi sıralamasında ilk 100

  1. 100% Osmanlı İmparatorluğu dönemi haritası 1299-1920 VE OSMANLI İMPARATORLUĞUNUN YERİNE KURULAN 64 ÜLKE
  2. 49% TÜRKİYE'YE YERLEŞMİŞ OLAN 24 OĞUZ BOYU
  3. 42% İspanya Müslüman tarihi, Tarık Bin Ziyad (689-720), Endülüs Emevi Devleti (756-1492)
  4. 23% Hezarfen Ahmet Çelebi, (d. 1609 – ö. 1640)
  5. 22% BÜYÜK HUN İMPARATORLUĞU (MÖ400)
  6. 22% GÖKTÜRKLER (M.S. 552-M.S. 744) ve Asya coğrafyasındaki antik gök bilimi belgeleri.
  7. 22% OSMANLI AŞİRET KAYITLARI
  8. 21% 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılışı "23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı"
  9. 21% BAĞDAT PAKTI-24 Şubat 1955, CENTO (Central Treaty Organization - Merkezi Antlaşma Teşkilatı)
  10. 21% ATATÜRKÜN SAVAŞTIĞI dünyanın ilk savaş uçağı kullanıldığı (1912) TRABLUSGARP SAVAŞI
  11. 19% HZ. MUHAMMED (571-632) MÜSLÜMANLARIN PEYGAMBERİ
  12. 19% Karamanoğlu Beyliği.(1256-1487) ülkesindeki resmi dili Türkçe yapan beylik.
  13. 18% TÜRK DÜNYASINDA BOY GENLERİ TAMGALAR-Taşınan Bilim-Kültür Genleri-Antik Boy’lar Tamgaları
  14. 18% Harezmi (780-850) dokuzuncu yüzyılda yetişen cebir alanında ilk defa eser yazan Müslüman-Türk matematik, coğrafya ve astronomi alimi.
  15. 17% Halife'ler sıralaması.
  16. 16% Kervan yolları korumalı konaklama yerleri "İPEKYOLU KERVANSARAYLARI" hanlar
  17. 16% 19 Mayıs 1919 "Türklerin Millî Mücadele tarihi" başlangıcı
  18. 15% Türk boyları
  19. 14% 1826 yed-i vahid (tekel) sistemi
  20. 14% Bulgaristan Tarihi, Traklar (MÖ400), Han Asparuh (668-700).
  21. 14% KARTAL ve KANATLARI-GÖKLERDEKİ HAKİMİYET- GÜÇ GÖSTERGESİ OLARAK TARİHTEKİ TÜRK TAMGASI
  22. 14% BOLAYIR COĞRAFYASI VE TÜRK TARİHİNDEKİ YERİ
  23. 14% AMERİKA’DAKİ “TÜRK BEYİN GURBETÇİLERİ”
  24. 13% 30 AĞUSTOS Zafer Bayramı (1922)
  25. 13% MEMLÜKLER-KÖLEMENLER-(KÖLE TÜRKLER)’İN “TÜRK İSLAM DÜNYASINDAKİ GÖREVLERİ” (673-1811)
  26. 13% Kayı Boyu (IYI)
  27. 13% Mehmet Cengiz Öz (MEHMET ÖZ) 1960
  28. 12% Orhun Alfabesi çevrimi-Dr.Yusuf Alper Kılıç
  29. 12% “Türk lügatını yazan TÜRK -KAŞGARLI MAHMUT” (1008 – 1075) DİVANI LÜGAT İ TÜRK
  30. 12% ÇİN SEDDİ (M.Ö.403 M.Ö.221),
  31. 12% DÜNYA KÖLELİK TARİHİ Zaman Çizelgesi
  32. 12% TÜRK BOYLARI
  33. 11% ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ (1077)
  34. 11% 1228-BİR DESTANIN SANATI- Nakşı bukalemun - DİVRİĞİ ŞİFAHANESİ VE ULU CAMİ "bir Bilim-bir Tarih-bir Şaheser-bir Gönül-bir İnanç" VE BİR ALTIN MİRAS
  35. 11% SERVET SOMUNCUOĞLU
  36. 11% MOĞOLİSTANDA KAZILARDA YENİ BULUNAN ESERLER ANTİK TÜRK DÜNYASINA IŞIK TUTUYOR
  37. 11% DOĞU ROMA İMPARATORLUĞU (330 – 1453)
  38. 11% SURİYE TÜRKMENLERİ VE TERK EDİLMİŞLİK KADERİ
  39. 11% Uluğ Bey (d. 1393 - ö. 1449)
  40. 10% AMERİKA!YI KEŞFEDEN MÜSLÜMAN VE TÜRK KAŞİFLER (1291-1554)
  41. 10% Suriye Türkmenleri ve yaşadığı yerler
  42. 10% Türklerde kültür örneği,İzol Aşireti ve yerleştiği Köyleri
  43. 10% HASAN BÜLENT PAKSOY- Orta Asya Bilimcisi
  44. 10% Taşlarda "Yazı Belgeler" ORHUN ANITLARI ( Tonyukuk 716, Köl Tigin (Kültigin) 732, Bilge Kağan 735 )
  45. 10% ÇİMPE KALESİ-OSMANLILARIN AVRUPAYA İLK GEÇİŞİ-1352
  46. 10% HAZAR TÜRKLERİ (Musevi Hazar topluluğu)
  47. 10% Çin tarihi
  48. 10% AMERİKA ASYA ARASI (KITALARARASI MESAFE) NEDİR?
  49. 10% AHAL TEKE TÜRK ATLARI VE DÜNYADA AT BAKALIĞI OLAN TEK ÜLKE "TÜRKMENİSTAN HER YIL AT BAYRAMI KUTLUYOR"
  50. 10% TÜRK TARİHİ Zaman Çizelgesi
  51. 10% BEYAZ TÜRKLER....Deşti Kıpçak-Kuman Türkleri ve Kuman kitabı (Mö1000)
  52. 10% MÜSLÜMAN BİLİMCİLER TARİH SIRALAMASI
  53. 10% BARAK TÜRKMENLERİ
  54. 10% ŞAMAN DAVULU-GÜNÜMÜZE KADAR GELEN ANTİK (ÖNTÜRK) TÜRK TAMGALARI
  55. 9% Aytunç ALTINDAL
  56. 9% TUAREG'LER TÜRK MÜ?, Güney Akdeniz (Kuzey Afrika) Kültürü-South Mediterranean Culture
  57. 9% Haluk Tarcan (1931- )
  58. 9% GELECEĞİN ENERJİSİ GÜNEŞ VE paylaşılamayan çöllerde GELECEĞİN SAVAŞLARI “”"ÇÖL SAVAŞLARI”"”
  59. 9% ALİ AKIŞ -1918
  60. 9% ERDOĞAN ASLIYÜCE -Bir Tarih Hazinesi
  61. 9% BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİ KOMUTANI BEKÇİOĞLU EMİR AFŞİN
  62. 9% İSVİÇRE HUN VADİSİ - ÇİN SİCHUAN-TÜRKMENİSTAN NOHUR - SEKELİSTAN HUN - TÜRKİYE DENİZLİ KÜLTÜR BAĞI; DENİZLİ ARDIÇ MEZAR BAŞLIKLARI
  63. 9% KURULUŞUN TEMELİ ZAFER VE TÜRKİYEDE 30 AĞUSTOS SAVAŞ HARAKETİ ŞANLI TARİHİ
  64. 9% A.Burhan Ersan " Sanatın gerekliliği ve Ebru"
  65. 9% KURTULUŞ SAVAŞINDA BİR (AMAZON) KADIN SAVAŞÇI TÜRK - "İstiklâl Harbi akıncısı” KARA FATMA “Üsteğmenlik maaşımı Kızılay’a terkettim” -....1955
  66. 9% 1453-İSTANBULUN FETHİ, BİR DEVİR NASIL DEĞİŞTİ.
  67. 9% İmam Maturidi (Semerkant 852-944 )
  68. 9% SÜMERLER (M.Ö. 3500 – M.Ö. 2000) Runik yazıdan Çivi yazısına “tarihte kullanılan ilk digital yazı”mı?
  69. 9% TURAN YAZGAN
  70. 9% “YAŞAYAN TARİH-DİL BİLİMCİMİZ” önTürk araştırmacısı KAZIM MİRŞAN
  71. 9% ANTİK TARİHTEN BU YANA GÖK BİLİM ÇALIŞMALARI VE TÜRKLERDEKİ GÖK BİLİM KÜLTÜRÜ - AY YILDIZ TAMGASI
  72. 9% Kimmerler ( c. M.Ö. 1200)
  73. 8% ANTİK TÜRK TAMGASI BULGARİSTAN TÜRKİYE AZERBAYCAN VE KORE TARİHİNİ AYDINLATTI
  74. 8% TRAKYENLER, ANTİK TÜRKİYENLER
  75. 8% Osmanlı-Kutsal İttifak Savaşları (1683-1699)
  76. 8% Tablet Belgeler NAACAL TABLETLERİ (15.000 yıl)
  77. 8% Karahanlılarda Türkçe İslam ve Türkçe İlk Kur'an
  78. 8% İNANÇLARIN YÖNETİM VE EKONOMİ BİRLİĞİ-YÖNETİM VE EKONOMİ BİRLİĞİ İNANCI, GLOBAL BİRLİKTELİK VE KUTSAL İTTİFAKLAR-HAÇLI SAVAŞLARI (1096-1270)
  79. 8% (1700-1800) yılları TÜRK TARİHİ olayları
  80. 8% KÖSEDAĞ SAVAŞI 1242
  81. 8% SURİYE TÜRKMENLERİ
  82. 8% Orkun (Orkney) adaları “antik runik-ORHUN (Kök Türk) yazıtları”.
  83. 8% Manastır Askerî İdadisi 1912
  84. 7% METE HAN (MÖ 209-714)
  85. 7% VİNÇA - TURDAŞ SEMBOLLERİ (VİNÇA - TURDAŞ KÜLTÜRÜ 3)
  86. 7% Kurt Sosyal Hayatı ve TÜRKLER'DE "KURT TAMGASI"
  87. 7% 1402 ANKARA-BEYAZIT VE TİMUR KARDEŞLERİN YAZIŞMALARI
  88. 7% AVRUPA HUNLARI SEKELLER
  89. 7% Memun, 832’de Beytü’l-Hikme (Bilgelik Evi) adlı bir akademi kurdu. Burada Yunanca, Süryanice, Farsça ve Sanskritçe yapıtlar Arapça’ya çevrildi
  90. 7% Yemen buluntuları “BİLKİS” bilge ? yazıtları(MÖ1000)
  91. 7% İyi Huylu Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV).
  92. 7% DÜNYA TÜRKLERİ
  93. 7% BALKAN PAKTI (Balkan Anlaşma Yasası), 9 Şubat 1934 "ATATÜRK'ÜN YAPTIĞI İKİ ÖNEMLİ ANLAŞMADAN BİRİ"
  94. 7% ETİYOPYA AKSUM'DA "14BİN YILLIK ORHUN (RUNİK) YAZITLARI"
  95. 7% LÜBNAN TÜRKLERİ
  96. 7% Göbekli Tepe - Dünyanın İlk Tapınağımı (9500 M.Ö. )
  97. 7% “Taşlar yalan söylemez” SIRADIŞI BİR BİLİM YORUMCUSU (rock art,stones don’t lie)- FERRUH ÜLKER
  98. 7% ibn HALDUN” (1332-1406) Geçmişler geleceğe, suyun suya benzemesinden daha çok benzer.”
  99. 7% Babür İmparatorluğu (1526–1858) Hindistan da Türk’ler Şah Cihan (d. 5 Ocak 1592 – ö. 22 Ocak 1666)
  100. 7% YUNUS EMRE (1238-1320) "İnsanların gönlünde ölmeyen insan".


wp_footer() class="snap_shots