TÜRK BİLİMİ TÜRK DÜNYASI Türk dünyasının bilim yayını

Uluğ Bey (d. 1393 – ö. 1449)

TÜRK BİLİM DÜNYASININ YAYINLARI

SSCB posta pulu (1987)

Timur İmparatorluğu’nun 4. sultanı.Türk Matematikçi ve gökbilimci.

Timur’un erkek torunlarından hükümdar olanlardan birinin oğludur. 1393 yılında Sultaniye kentinde doğmuştur. Timur’un öldüğü sıralarda Uluğ Bey Semerkant’ta bulunuyordu. Maveraünnehir, Mirza Halil Sultan’ın saldırısı ve işgali üzerine babasının yanına gitmek zorunda kalmıştır. Babası buraları yeniden yönetimine alarak on altı yaşında olan Uluğ Bey’e yönetimini bırakmıştır. Uluğ Bey, bu tarihten sonra, hem hükümeti yönetmiş ve hem de öğrenimine devam etmiştir.

Uluğ Bey, bilgin ve olgun bir padişahtı. Boş zamanını kitap okumak ve bilginlerle ilmi konular üzerinde konuşmakla geçirirdi. Tüm bilginleri yöresinde toplamıştı. Uluğ Bey, dikkatlice okuduğu kitabı sözcüğü sözcüğüne hatırında tutacak kadar belleği vardı. Matematik ve astronomi bilgileri oldukça ileri düzeydeydi. Bir söylentiye göre, kendi falına bakarak, oğlu Abdüllatif tarafından öldürüleceğini görmüş ve bunun üzerine oğlunu kendisinden uzak tutmayı uygun görmüştür. Baba ile oğlu arasındaki bu soğukluk, Uluğ Bey’in küçük oğluna karşı olan yakınlığı ile daha da şiddetlenmiş ve sonunda Uluğ Bey’in korktuğu başına gelmiştir.

Çalışmaları

Uluğ Bey, Semerkant’ta bir medrese ve bir de rasathane yaptırmıştır. Kadı Zade bu medreseye başkanlık etmiştir. Rasathane için yörede bulunan tüm mühendis, alim ve ustaları Semerkant’a çağırmıştır. Kendisi için de bu rasathanede bir oda yaptırarak tüm duvar ve tavanları gök cisimlerinin manzaralarıyla ve resimleriyle süsletmişti. Rasathanenin yapım ve rasat aletleri için hiç bir harcamadan kaçınmamıştır. Bu gözlemevinde yapılan gözlemler, ancak on iki yılda bitirilebilmiştir.

Gözlemevinin yönetimini Bursalı Kadızade Rumi ile Cemşid’e vermiştir. Cemşid, gözlemlere başlandığı sırada ve Kadı Zade de gözlemler bitmeden ölmüştür. Gözlemevinin tüm işleri o zaman genç olan Ali Kuşçu’ya kalmıştır. Bu gözlem üzerine Uluğ Bey, ünlü Zeycini düzenlemiş ve bitirmiştir. Zeyç Kürkani veya Zeyç Cedit Sultani adı verilen bu eser, birkaç yüzyıl doğuda ve batıda faydalanılacak bir eser olmuştur. Zeyç Kürkani, bazı kimseler tarafından açıklanmış ve Zeyç’in iki makalesi 1650 yılında Londra’da ilk olarak basılmıştır. Avrupa dillerinin birçoğuna, çevrilmiştir. 1839 yılında cetvelleri Fransızca tercümeleriyle birlikte, asıl eser de 1846 yılında aynen basılmıştır.

Zeyç Kürkani’nin asıl kopyalarından biri Irak ve İran savaşlarından sonra Türkiye’ye getirilmiş ve halen Ayasofya kütüphanesindedir. Bir hile ile oğlu Abdüllatif tarafından 1449 yılında öldürülmüştür.

Uluğ Bey Rasathanesi

Uluğ Bey Rasathanesi’nin girişi, Semerkand

Uluğ Begin rasathanesi (

Uluğ Bey Rasathanesi, 1421yılında Timur İmparatorluğu’nun 4. sultanı Uluğ Bey  tarafından yaptırılan 3 katlı bir gözlem evidir. Rasathanede devrin ünlü astronomları Ali Kuşçu, Bursalı Kadızade Rui, Gıyaseddin Cemşi çağdaşları ile birlikte çalıştılar. Son kısımları 1449 yılında Uluğ Bey tarafından tamamlanan ve tarihe Uluğ Bey Ziyci olarak geçecek eseri bu rasathanede hazırladılar.

Uluğ Bey’in en büyük eseri, Semerkand Medresesi inşaasından kısa bir süre sonra Semerkant’ta yaptırdığı büyük rasathanedir ve dış görünümü gezel bir rasathanedir. Uluğ Bey Rasathanesi de denilen bu rasathane, Semerkant Medresesi’nde yapılan matematik ve astronomi çalışmalarını pratiğe uygulamak, sonuçlarını hazırlanacak bir eserle ilim dünyasına sunmak gayesiyle yapılmıştı.

Uluğ Bey, 1421’de yapımına başlanan rasathanenin inşaası bittikten sonra, rasathane müdürlüğü görevini, Gıyaseddin Cemşid’e verdi. Rasat ve hesaplama işlerini o idare ediyordu. Gıyaseddin 1429 yılında ölünce yerine Bursalı Kadızade Rumi görevlendirildi. Rumi’nin 1430 yılında ölümü üzerine rasathanenin müdürlüğüne, Kadızade’nin talebesi Ali Kuşçu getirildi.

Uluğ Bey Medresesi

Uluğ Beg Medrese iç görünüm

Uluğ Bey Medresesi, Timur İmparatorluğu’nun 4. sultanı Uluğ Bey tarafından Semerkant’da Rigestan Meydanının karşısında duran 1417 – 1420 yılları arasında yaptırılmış olan bir medresedir. Uluğ Bey Medresenin yanında bir de Rasathane’yi de yaptırmıştır. Uluğ Bey Medresesi 15. yüzyılda Ana Asya’nın en iyi ve en önemli bir Üniversitesidir.

Uluğ Bey 70′e yakın o zamanın ünlü bilginlerini Semerkant’a getirtir, bunlar arasında ünlü Matematikçi veGökbilimci Gıyaseddin Cemşidve Bursalı Kadızade Rumi de vardı. Medresenin eğitim ağırlığı Matematikve Gökbilim dalı idi.
Ünlü bilgin ve filozof Nureddin Abdurrahman Cami bu medresede eğitim görmüştür. Uluğ Bey ve Gıyaseddin Cemşid sayısal yöntemlerle çözdüğü kübik bir denklemin çözümü olarak göstererek çözdüğü Sin 1° = 0.017452406437283571 (şimdi Sin 1° = 0.017452406437283512820…..) sayısal çözümü hesapladılar.

  • Kübik denklemlerin doğru yaklaşık çözümleri için yöntemler,
  • Sekiz ondalık kesre kadar doğru olan kesin sinüs ve kosünüs tabloları,
  • Küresel trigonometri formülleri,

Ne yazık ki, Semerkand şehiri, bilimsel ve kültürel merkez olma özelliğini, Uluğ Bey’in ölümünden sonra kaybetmiş, gözlemevindeki ve medresedeki bilimsel faaliyetler onun ölümünden sonra durmuş ve konularında uzman olan kişiler Semerkand’ı terk etmişlerdir. Bu bilginlerin içerisinde en önemlisi Ali Kuşçu’dur.

Medrese’de 17. yüzyılın sonuna kadar İlahiyatla ilgili ders verildi, daha sonra Soyvetler birliği zamanında Buğday ambarı olarak kullanıldı ve tahrip gördü. 20. yüzyılın başlarında bazı bölümleri tekrar tamir edilip öğretime açıldı.

.

ULUĞ BEY MEDRESESİNİN PANORAMİK RESMİ İÇİN ADRESİ TIKLAYINIZ..

.http://marakanda.net.uz/ulugbek/Observatory_inet

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Popularity: 10% [?]

Leave a Reply

Son Yazılar

BİLGİ PAYLAŞTIKÇA DEĞERLENİR

 

Kasım 2014
Pts Sal Çar Per Cum Cts Paz
« Eki    
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930

ilgi sıralamasında ilk 100

  1. 100% Osmanlı İmparatorluğu dönemi haritası 1299-1920 VE OSMANLI İMPARATORLUĞUNUN YERİNE KURULAN 64 ÜLKE
  2. 49% TÜRKİYE'YE YERLEŞMİŞ OLAN 24 OĞUZ BOYU
  3. 41% İspanya Müslüman tarihi, Tarık Bin Ziyad (689-720), Endülüs Emevi Devleti (756-1492)
  4. 22% OSMANLI AŞİRET KAYITLARI
  5. 22% Hezarfen Ahmet Çelebi, (d. 1609 – ö. 1640)
  6. 22% GÖKTÜRKLER (M.S. 552-M.S. 744) ve Asya coğrafyasındaki antik gök bilimi belgeleri.
  7. 21% BÜYÜK HUN İMPARATORLUĞU (MÖ400)
  8. 20% ATATÜRKÜN SAVAŞTIĞI dünyanın ilk savaş uçağı kullanıldığı (1912) TRABLUSGARP SAVAŞI
  9. 20% BAĞDAT PAKTI-24 Şubat 1955, CENTO (Central Treaty Organization - Merkezi Antlaşma Teşkilatı)
  10. 20% 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılışı "23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı"
  11. 19% HZ. MUHAMMED (571-632) MÜSLÜMANLARIN PEYGAMBERİ
  12. 19% TÜRK DÜNYASINDA BOY GENLERİ TAMGALAR-Taşınan Bilim-Kültür Genleri-Antik Boy’lar Tamgaları
  13. 19% Karamanoğlu Beyliği.(1256-1487) ülkesindeki resmi dili Türkçe yapan beylik.
  14. 17% Harezmi (780-850) dokuzuncu yüzyılda yetişen cebir alanında ilk defa eser yazan Müslüman-Türk matematik, coğrafya ve astronomi alimi.
  15. 16% Halife'ler sıralaması.
  16. 16% 19 Mayıs 1919 "Türklerin Millî Mücadele tarihi" başlangıcı
  17. 15% Kervan yolları korumalı konaklama yerleri "İPEKYOLU KERVANSARAYLARI" hanlar
  18. 15% KARTAL ve KANATLARI-GÖKLERDEKİ HAKİMİYET- GÜÇ GÖSTERGESİ OLARAK TARİHTEKİ TÜRK TAMGASI
  19. 14% 1826 yed-i vahid (tekel) sistemi
  20. 14% Bulgaristan Tarihi, Traklar (MÖ400), Han Asparuh (668-700).
  21. 14% AMERİKA’DAKİ “TÜRK BEYİN GURBETÇİLERİ”
  22. 14% 30 AĞUSTOS Zafer Bayramı (1922)
  23. 14% BOLAYIR COĞRAFYASI VE TÜRK TARİHİNDEKİ YERİ
  24. 14% MEMLÜKLER-KÖLEMENLER-(KÖLE TÜRKLER)’İN “TÜRK İSLAM DÜNYASINDAKİ GÖREVLERİ” (673-1811)
  25. 14% Türk boyları
  26. 13% Kayı Boyu (IYI)
  27. 13% 115 yıl yaşıyan Hun Türkleri ve ..Çin, Pakistan, Hindistan arasında Ay-Yıldız bayraklı bir Türk Hun devleti-THUN-HUNZA
  28. 13% BEYAZ TÜRKLER....Deşti Kıpçak-Kuman Türkleri ve Kuman kitabı (Mö1000)
  29. 12% DÜNYA KÖLELİK TARİHİ Zaman Çizelgesi
  30. 12% Orhun Alfabesi çevrimi-Dr.Yusuf Alper Kılıç
  31. 12% Mehmet Cengiz Öz (MEHMET ÖZ) 1960
  32. 12% TÜRK BOYLARI
  33. 12% “Türk lügatını yazan TÜRK -KAŞGARLI MAHMUT” (1008 – 1075) DİVANI LÜGAT İ TÜRK
  34. 11% ÇİN SEDDİ (M.Ö.403 M.Ö.221),
  35. 11% ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ (1077)
  36. 11% AMERİKA!YI KEŞFEDEN MÜSLÜMAN VE TÜRK KAŞİFLER (1291-1554)
  37. 11% 1228-BİR DESTANIN SANATI- Nakşı bukalemun - DİVRİĞİ ŞİFAHANESİ VE ULU CAMİ "bir Bilim-bir Tarih-bir Şaheser-bir Gönül-bir İnanç" VE BİR ALTIN MİRAS
  38. 11% MOĞOLİSTANDA KAZILARDA YENİ BULUNAN ESERLER ANTİK TÜRK DÜNYASINA IŞIK TUTUYOR
  39. 11% SURİYE TÜRKMENLERİ VE TERK EDİLMİŞLİK KADERİ
  40. 10% DOĞU ROMA İMPARATORLUĞU (330 – 1453)
  41. 10% AHAL TEKE TÜRK ATLARI VE DÜNYADA AT BAKALIĞI OLAN TEK ÜLKE "TÜRKMENİSTAN HER YIL AT BAYRAMI KUTLUYOR"
  42. 10% SERVET SOMUNCUOĞLU
  43. 10% ŞAMAN DAVULU-GÜNÜMÜZE KADAR GELEN ANTİK (ÖNTÜRK) TÜRK TAMGALARI
  44. 10% AMERİKA ASYA ARASI (KITALARARASI MESAFE) NEDİR?
  45. 10% ÇİMPE KALESİ-OSMANLILARIN AVRUPAYA İLK GEÇİŞİ-1352
  46. 10% HAZAR TÜRKLERİ (Musevi Hazar topluluğu)
  47. 10% MÜSLÜMAN BİLİMCİLER TARİH SIRALAMASI
  48. 10% Suriye Türkmenleri ve yaşadığı yerler
  49. 10% Taşlarda "Yazı Belgeler" ORHUN ANITLARI ( Tonyukuk 716, Köl Tigin (Kültigin) 732, Bilge Kağan 735 )
  50. 10% TUAREG'LER TÜRK MÜ?, Güney Akdeniz (Kuzey Afrika) Kültürü-South Mediterranean Culture
  51. 10% Uluğ Bey (d. 1393 - ö. 1449)
  52. 10% HASAN BÜLENT PAKSOY- Orta Asya Bilimcisi
  53. 10% Türklerde kültür örneği,İzol Aşireti ve yerleştiği Köyleri
  54. 10% BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİ KOMUTANI BEKÇİOĞLU EMİR AFŞİN
  55. 10% İSVİÇRE HUN VADİSİ - ÇİN SİCHUAN-TÜRKMENİSTAN NOHUR - SEKELİSTAN HUN - TÜRKİYE DENİZLİ KÜLTÜR BAĞI; DENİZLİ ARDIÇ MEZAR BAŞLIKLARI
  56. 10% TÜRK TARİHİ Zaman Çizelgesi
  57. 10% Çin tarihi
  58. 10% BARAK TÜRKMENLERİ
  59. 9% KURULUŞUN TEMELİ ZAFER VE TÜRKİYEDE 30 AĞUSTOS SAVAŞ HARAKETİ ŞANLI TARİHİ
  60. 9% KURTULUŞ SAVAŞINDA BİR (AMAZON) KADIN SAVAŞÇI TÜRK - "İstiklâl Harbi akıncısı” KARA FATMA “Üsteğmenlik maaşımı Kızılay’a terkettim” -....1955
  61. 9% 1453-İSTANBULUN FETHİ, BİR DEVİR NASIL DEĞİŞTİ.
  62. 9% SÜMERLER (M.Ö. 3500 – M.Ö. 2000) Runik yazıdan Çivi yazısına “tarihte kullanılan ilk digital yazı”mı?
  63. 9% GELECEĞİN ENERJİSİ GÜNEŞ VE paylaşılamayan çöllerde GELECEĞİN SAVAŞLARI “”"ÇÖL SAVAŞLARI”"”
  64. 9% Aytunç ALTINDAL
  65. 9% Haluk Tarcan (1931- )
  66. 9% ALİ AKIŞ -1918
  67. 9% ANTİK TARİHTEN BU YANA GÖK BİLİM ÇALIŞMALARI VE TÜRKLERDEKİ GÖK BİLİM KÜLTÜRÜ - AY YILDIZ TAMGASI
  68. 9% ERDOĞAN ASLIYÜCE -Bir Tarih Hazinesi
  69. 9% A.Burhan Ersan " Sanatın gerekliliği ve Ebru"
  70. 9% İmam Maturidi (Semerkant 852-944 )
  71. 9% ANTİK TÜRK TAMGASI BULGARİSTAN TÜRKİYE AZERBAYCAN VE KORE TARİHİNİ AYDINLATTI
  72. 9% “YAŞAYAN TARİH-DİL BİLİMCİMİZ” önTürk araştırmacısı KAZIM MİRŞAN
  73. 9% Karahanlılarda Türkçe İslam ve Türkçe İlk Kur'an
  74. 9% AVRUPA HUNLARI SEKELLER
  75. 9% Yemen buluntuları “BİLKİS” bilge ? yazıtları(MÖ1000)
  76. 8% Kurt Sosyal Hayatı ve TÜRKLER'DE "KURT TAMGASI"
  77. 8% ibn HALDUN” (1332-1406) Geçmişler geleceğe, suyun suya benzemesinden daha çok benzer.”
  78. 8% TURAN YAZGAN
  79. 8% Kimmerler ( c. M.Ö. 1200)
  80. 8% VİNÇA - TURDAŞ SEMBOLLERİ (VİNÇA - TURDAŞ KÜLTÜRÜ 3)
  81. 8% TRAKYENLER, ANTİK TÜRKİYENLER
  82. 8% Osmanlı-Kutsal İttifak Savaşları (1683-1699)
  83. 8% (1700-1800) yılları TÜRK TARİHİ olayları
  84. 8% Tablet Belgeler NAACAL TABLETLERİ (15.000 yıl)
  85. 8% SURİYE TÜRKMENLERİ
  86. 8% Manastır Askerî İdadisi 1912
  87. 8% Osmanlı Rumeli İstihbarat Teşkilatı Martoloslar
  88. 8% Orkun (Orkney) adaları “antik runik-ORHUN (Kök Türk) yazıtları”.
  89. 8% Memun, 832’de Beytü’l-Hikme (Bilgelik Evi) adlı bir akademi kurdu. Burada Yunanca, Süryanice, Farsça ve Sanskritçe yapıtlar Arapça’ya çevrildi
  90. 8% KÖSEDAĞ SAVAŞI 1242
  91. 7% 1402 ANKARA-BEYAZIT VE TİMUR KARDEŞLERİN YAZIŞMALARI
  92. 7% İNANÇLARIN YÖNETİM VE EKONOMİ BİRLİĞİ-YÖNETİM VE EKONOMİ BİRLİĞİ İNANCI, GLOBAL BİRLİKTELİK VE KUTSAL İTTİFAKLAR-HAÇLI SAVAŞLARI (1096-1270)
  93. 7% METE HAN (MÖ 209-714)
  94. 7% DÜNYA TÜRKLERİ
  95. 7% LÜBNAN TÜRKLERİ
  96. 7% Babür İmparatorluğu (1526–1858) Hindistan da Türk’ler Şah Cihan (d. 5 Ocak 1592 – ö. 22 Ocak 1666)
  97. 7% BALKAN PAKTI (Balkan Anlaşma Yasası), 9 Şubat 1934 "ATATÜRK'ÜN YAPTIĞI İKİ ÖNEMLİ ANLAŞMADAN BİRİ"
  98. 7% İyi Huylu Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV).
  99. 7% TÜRK TARİHİNDE TOY VE YAĞMA TOYU
  100. 7% ETİYOPYA AKSUM'DA "14BİN YILLIK ORHUN (RUNİK) YAZITLARI"


wp_footer() class="snap_shots